Việt Nam kí FTA với bốn nước châu Âu sau 14 năm đàm phán

HÀ NỘI, ngày 22 tháng 10. — Sáng ngày 18 tháng Mười tại Hà Nội, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thơ, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng và đại diện 4 nước thuộc Hiệp hội Mậu dịch Tự do châu Âu (EFTA) đã chánh thức kí Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EFTA (VEFTA). Lễ kí khép lại quá trình đàm phán kéo dài 14 năm, qua 21 vòng chánh thức; hai bên đã đạt thỏa thuận kết thúc đàm phán từ đầu tháng Bảy vừa qua.

EFTA gồm 4 quốc gia không thuộc Liên minh châu Âu (EU): Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein. Đây là nhóm thị trường có sức mua cao, với nhiều thế mạnh về tài chánh, công nghệ, dược phẩm, năng lượng và đổi mới sáng tạo. Kim ngạch thương mại Việt Nam – EFTA năm 2025 đạt 4,8 tỉ EUR, trong đó Việt Nam xuất siêu 2,5 tỉ EUR.

Thuế Quan Giảm Mạnh, Xuất Xứ Cộng Gộp

Một trong những nội dung quan trọng nhất của hiệp định là các cam kết về thuế nhập khẩu. Đối với hàng công nghiệp và thuỷ sản có xuất xứ Việt Nam, các nước EFTA cam kết tiếp tục duy trì mức thuế nhập khẩu 0 phần trăm khi hiệp định có hiệu lực. Ở chiều ngược lại, Việt Nam sẽ giảm và xoá bỏ phần lớn thuế nhập khẩu đối với hàng công nghiệp, thuỷ sản từ EFTA theo lộ trình tối đa 11 năm; riêng một số mặt hàng như phô mai, chocolate, thực phẩm cho trẻ em và thực phẩm bổ sung được hưởng mức thuế 0 phần trăm theo lộ trình tối đa 16 năm.

Để được hưởng ưu đãi, hàng hoá phải đáp ứng các quy định về xuất xứ. Hiệp định cho phép cộng gộp xuất xứ giữa Việt Nam và các nước EFTA, cũng như mở rộng cơ chế này với một số nguyên liệu phi nông nghiệp từ ASEAN hoặc EU nếu đáp ứng điều kiện liên quan. Các mặt hàng Việt Nam được kì vọng hưởng lợi gồm thuỷ sản, giày dép, dệt may, máy móc, thiết bị điện tử và linh kiện; ngược lại Việt Nam chủ yếu nhập từ nhóm nước này máy móc công nghiệp, hoá chất, dược phẩm và nguyên liệu phục vụ sản xuất.

Triển Khai Trên Thực Tế Và Thu Hút Đầu Tư

Ngày 19 tháng Mười, tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam – Thụy Sĩ 2026 (SVEF), đại diện hai bên đã thảo luận về các phương án triển khai hiệp định trên thực tế, trước thềm kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Thụy Sĩ. Phát biểu khai mạc, bà Helene Budliger Artieda, Quốc vụ khanh kiêm Giám đốc Ban Thơ kí Nhà nước về Kinh tế Thụy Sĩ (SECO), nhấn mạnh giá trị của thỏa thuận không chỉ nằm ở việc cải thiện khả năng tiếp cận thị trường mà còn ở khả năng thúc đẩy đổi mới công nghệ và phát triển bền vững. Theo tạp chí kinh tế VnEconomy ngày 21 tháng Mười, hiệp định còn đề cập đến ứng phó biến đổi khí hậu, chuyển đổi xanh và các tiêu chuẩn lao động — những yêu cầu cao hơn đối với doanh nghiệp Việt Nam về tiêu chuẩn kĩ thuật, môi trường và lao động.

Đầu tư cũng là một lĩnh vực được kì vọng hưởng lợi. Tính đến cuối năm 2025, Thụy Sĩ có 234 dự án đầu tư còn hiệu lực tại Việt Nam, với tổng vốn đăng kí hơn 2,4 tỉ USD; Na Uy có 62 dự án, tổng vốn đăng kí hơn 201 triệu USD. Hiệp định bao gồm các cam kết về dịch vụ, đầu tư, sở hữu trí tuệ, cạnh tranh, mua sắm chánh phủ và phát triển bền vững; một uỷ ban hỗn hợp gồm đại diện các bên sẽ được thành lập để giám sát việc thực hiện và xử lí những vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai.