Đề xuất mở rộng đối tượng hành nghề luật sư cho thạc sĩ, tiến sĩ luật
Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) do Bộ Tư pháp chủ trì xây dựng đề xuất nhiều thay đổi lớn, trong đó có việc tổ chức kì thi quốc gia thay cho kiểm tra kết quả tập sự và mở rộng đối tượng hành nghề luật sư cho người có bằng thạc sĩ hoặc tiến sĩ luật nhưng không có bằng cử nhân luật. Dự luật rút gọn từ 94 điều còn 36 điều, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
HÀ NỘI, ngày 22 tháng 10. — Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) do Bộ Tư pháp chủ trì xây dựng đang được lấy ý kiến rộng rãi, quy định các nội dung liên quan đến luật sư, tổ chức và hoạt động hành nghề của luật sư, trách nhiệm quản lí nhà nước về luật sư và trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội — nghề nghiệp của luật sư. Theo đánh giá của giới chuyên môn, dự thảo Luật được xây dựng theo hướng rà soát, sắp xếp lại toàn bộ luật, giảm từ 94 điều còn 36 điều, đồng thời kế thừa các nguyên tắc nền tảng và sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung về tiêu chuẩn luật sư, tuyển chọn, hành nghề, tổ chức luật sư và cơ chế quản lí, tự quản. Dự thảo Luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của dự thảo Luật là điều chỉnh cách thức đánh giá đầu vào của người muốn trở thành luật sư thông qua việc tổ chức kì thi quốc gia, đồng thời bổ sung tiêu chuẩn và mở rộng đối tượng có thể trở thành luật sư. Thay vì cơ chế kiểm tra kết quả tập sự như hiện nay, dự thảo Luật đề xuất thành lập Hội đồng tuyển chọn luật sư và tổ chức kì thi quốc gia, đánh giá kiến thức pháp luật, đạo đức, ứng xử và kĩ năng hành nghề; người đạt yêu cầu được cấp Chứng chỉ hành nghề. Dự thảo Luật cũng bổ sung các tiêu chuẩn như bản lĩnh chánh trị vững vàng, liêm chánh, trung thực và kiên quyết bảo vệ công lí. Đáng chú ý, dự thảo Luật đề xuất mở rộng đối tượng có thể trở thành luật sư đối với người có bằng thạc sĩ hoặc tiến sĩ luật nhưng không có bằng cử nhân luật vẫn có thể hành nghề luật sư nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện về đào tạo nghề, tập sự và kì thi theo quy định.
Cần Đánh Giá Kĩ Tác Động
Trao đổi về nội dung này, TS. Bùi Thị Hà, Phó Giám đốc Học viện Tư pháp — đơn vị có chức năng đào tạo các chức danh tư pháp, bổ trợ tư pháp, trong đó có luật sư — cho rằng những đề xuất này có thể mở rộng nguồn tuyển chọn, nhưng tiêu chí đánh giá cần cụ thể, minh bạch và bảo đảm thống nhất giữa các kì thi. Về phía cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Uỷ ban và các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Luật sư, song đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục đánh giá kĩ tác động của việc sửa đổi tiêu chuẩn trở thành luật sư để có phương án phù hợp.
Dự thảo Luật kế thừa các quy định hiện hành về quyền, nghĩa vụ cốt lõi của luật sư, đồng thời cụ thể hoá một số quyền như được bảo đảm hành nghề, bảo mật thông tin trao đổi với khách hàng, tham gia với tư cách hoà giải viên, trọng tài viên hoặc quản tài viên. Về tổ chức hành nghề, dự thảo Luật đề xuất công ti luật trách nhiệm hữu hạn từ hai thành viên có thể có thành viên góp vốn theo điều kiện do chánh phủ quy định; để bảo vệ đặc thù của nghề, thành viên góp vốn không được cung cấp dịch vụ pháp lí, điều hành chuyên môn, can thiệp vào tính độc lập của luật sư hoặc tiếp cận bí mật khách hàng. Đáng chú ý, dự thảo Luật gắn trách nhiệm nghề nghiệp với chuyển đổi số: tổ chức hành nghề phải bảo đảm an toàn hệ thống thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo mật thông tin khách hàng; hợp đồng dịch vụ pháp lí có thể được kí bằng phương tiện điện tử, và trong trường hợp cấp bách để bảo vệ quyền lợi khách hàng, các bên có thể thỏa thuận bằng lời nói trước nhưng phải lập thành văn bản trong thời hạn 02 ngày làm việc.
Tăng Kỷ Luật Nghề Nghiệp, Bảo Đảm Chất Lượng Hành Nghề
Về tổ chức xã hội — nghề nghiệp của luật sư, dự thảo Luật tiếp tục kế thừa mô hình Liên đoàn Luật sư Việt Nam và các Đoàn Luật sư, đồng thời quy định cụ thể nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của từng tổ chức, trong đó có nhiệm vụ hỗ trợ luật sư ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, tổ chức bồi dưỡng về chuyên môn, đạo đức và nhận thức chánh trị. Quy trình xử lí kỷ luật và giải quyết khiếu nại cũng được quy định rõ hơn: Ban Chủ nhiệm Đoàn Luật sư giải quyết lần đầu; nếu không đồng ý, luật sư, cá nhân hoặc tổ chức có thể khiếu nại đến Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam, và quyết định của Ban Thường vụ là quyết định cuối cùng trong hệ thống này. Dự thảo Luật cũng nêu cụ thể hơn các căn cứ thu hồi Chứng chỉ hành nghề, trong đó có trường hợp luật sư không hành nghề liên tục 24 tháng mà không có lí do chánh đáng, đồng thời bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm như mạo danh luật sư, cản trở, can thiệp trái pháp luật, đe dọa hoặc xúc phạm luật sư trong quá trình hành nghề.